Senet Nasıl Doldurulur? Senet Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Senet Nasıl Doldurulur? Senet Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Vade tarihi boş bırakılan bir senet, diğer şartları taşıyorsa geçerli bir bono olabilir. Ancak düzenlenme tarihi eksikse, borçlunun imzası yoksa veya senedin iki ayrı bölümünde iki farklı ödeme tarihi yazıyorsa, senede dayanarak kambiyo takibi yapmak mümkün olmayabilir. Bu yüzden matbu senedi doldururken hangi alanların boş bırakıldığı kadar, yazılan bilgilerin birbiriyle uyumlu olup olmadığı da önemlidir.

Senedi imzalamadan veya teslim almadan önce borçlunun kimliğini, ödeme tarihini ve tutarı kontrol edin. Şirket senetlerinde imza yetkisini, teminat senetlerinde ise senedin hangi koşullarda kullanılabileceğini ayrıca inceleyin.

Bono nedir ve senet nasıl doldurulur?

Bono, düzenleyenin belirli bir para tutarını kayıtsız ve şartsız ödemeyi taahhüt ettiği kambiyo senedidir. Türk Ticaret Kanunu’nun 776 ve 777. maddeleri uyarınca senedi doldururken şu alanlara dikkat edilmelidir.

Senetteki alan

Nasıl doldurulmalı?

Senet metni

Metnin içinde “bono” veya “emre yazılı senet” ibaresi bulunmalı. Matbu formda yalnızca “senet” yazması yeterli değildir.

Ödeme taahhüdü ve bedel

Para tutarı ve para birimi açıkça yazılmalı. Ödeme bir koşula bağlanmamalı. Tutar hem yazıyla hem rakamla yazılıyorsa iki kayıt aynı olmalı.

Lehtar

Ödemenin yapılacağı kişinin adı ve soyadı veya şirketin tam ticaret unvanı yazılmalı.

Düzenlenme tarihi ve yeri

Senedin düzenlendiği tarih gün, ay ve yıl olarak belirtilmeli. Düzenlenme yeri açıkça yazılmalı.

Vade

Belirli bir ödeme günü kararlaştırıldıysa tarih açıkça yazılmalı. Formda birden fazla vade alanı varsa bunların aynı günü gösterdiği kontrol edilmeli.

Ödeme yeri

Ödemenin yapılacağı yer açıkça belirtilmeli.

Düzenleyenin imzası

Düzenleyen veya onun adına imza atmaya yetkili temsilci senedi el yazısıyla imzalamalı. Kaşe tek başına imza yerine geçmez.

 

Senet hangi hallerde geçersiz olur?

Kanunun aradığı bir unsur eksikse, TTK m. 777’deki istisnalar dışında belge bono sayılmaz. Düzenlenme tarihinin, lehtarın veya düzenleyenin imzasının bulunmaması buna örnektir. Ödeme vaadinin bir koşula bağlanması da bono niteliğini etkiler. Örneğin, “Mal teslim edilirse 50.000 TL ödeyeceğim” ifadesi kayıtsız ve şartsız bir ödeme vaadi içermez.

Vade ve yer bilgileri için kanunda şu kurallar öngörülmüştür.

Eksik veya belirsiz bilgi

Hukuki sonucu

Vade gösterilmemişse

Diğer şartları taşıyan bono, görüldüğünde ödenecek sayılır.

Ödeme yeri konusunda açıklık yoksa

Senedin düzenlendiği yer, ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleyenin yerleşim yeri sayılır.

Düzenlenme yeri gösterilmemişse

Düzenleyenin adının yanında yazılı yer esas alınır. Orada da bir yer belirtilmemişse belge bono sayılmaz.

 

Vadenin boş bırakılması ile çelişkili vade yazılması farklı sonuçlar doğurur. TTK m. 703 ve m. 778/1-b uyarınca bono, görüldüğünde, görüldükten belirli bir süre sonra, düzenlenme gününden belirli bir süre sonra veya belirli bir günde ödenmek üzere düzenlenebilir. Kanunda öngörülmeyen bir vade yazılması veya aynı bonoda birbirini izleyen vadeler gösterilmesi geçersizlik sebebidir. Senedin bir bölümünde bir tarih, diğer bölümünde başka bir tarih ödeme günü olarak gösterilmişse, bu çelişki de belgenin kambiyo vasfını ortadan kaldırabilir.

Belgenin bono sayılmaması, kambiyo senetlerine özgü takip yolunu etkiler. Satış, ödünç veya başka bir sözleşmeden doğan alacak, koşulları varsa genel haciz yoluyla takip veya alacak davası yoluyla ileri sürülebilir. Bu nedenle senetle birlikte sözleşmeyi, banka dekontunu ve teslim belgelerini de saklayın.

Senet alırken ve imzalarken nelere dikkat edilmeli?

1. Bedeli, lehtarı veya tarihi boş bırakılmış senet imzalamayın

Açık senedin sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğunu ispatlamak güç olabilir. TTK m. 778/2-f uyarınca bonolara da uygulanan TTK m. 680 gereğince, bu iddia senedi devralan hamile karşı ancak hamilin senedi kötü niyetle veya iktisap sırasında ağır kusurla edinmesi hâlinde ileri sürülebilir. Senet hatalı doldurulduysa ve yenisi düzenlenecekse, eski senet aslını geri alın ve iptal edildiğini yazılı olarak kayda geçirin.

2. Şirket adına senet imzalayan kişinin yetkisini kontrol edin

Şirket borcu için senet alırken şirketin tam ticaret unvanını ve imza atan kişinin senedin düzenlendiği tarihteki temsil yetkisini kontrol edin. Ticaret sicili kayıtları ve temsil belgeleri üzerinden, kişinin tek başına mı yoksa başka bir yetkiliyle birlikte mi imza atabildiğine bakın. Yetkisiz veya yetkisini aşarak imza atan kişi, TTK m. 678 ve m. 778/2-e kapsamında senetten şahsen sorumlu olabilir. Şirketin senetle bağlılığı ise temsil yetkisine ve imza şekline göre değerlendirilir.

3. Taksitli borç için her vadeye ayrı senet düzenleyin

Örneğin 90.000 TL borcun üç ayda ödenmesi kararlaştırıldıysa, her biri 30.000 TL tutarında ve tek vadeli üç ayrı senet düzenleyin. Aynı senede üç ödeme tarihi yazılması, belgenin bono niteliğini ortadan kaldırır.

Tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Kanun’un 4/5. maddesi uyarınca senet nama yazılı olmalı ve her taksit için ayrı düzenlenmelidir. Bu kurala aykırı senetler tüketici yönünden geçersizdir. Lehtarın adını yazmak tek başına nama yazılılık için yeterli değildir. “Emre yazılı değildir” veya aynı anlama gelen bir kayıt kullanılabilir. Bu kaydın etkisi senedin bütünüyle birlikte değerlendirilir.

4. Teminat senedinin hangi borcu güvence altına aldığını yazın

Bir kira sözleşmesi, mal teslimi veya işin tamamlanması için senet veriliyorsa, sözleşmede senedin tutarını, düzenlenme tarihini, varsa vadesini ve taraflarını belirtin. Senedin hangi yükümlülüğü güvence altına aldığını, hangi durumda kullanılabileceğini ve ne zaman iade edileceğini açıkça yazın.

Senette yer alan “teminat içindir” kaydı tek başına sonucu belirlemez. Senet metni veya senede açıkça atıf yapan sözleşme incelenir. Ödemenin belirli bir koşula bağlandığı anlaşılıyorsa, senedin kayıtsız ve şartsız ödeme vaadi içerip içermediği ve kambiyo takibine elverişli olup olmadığı gündeme gelir.

5. Ödemeyi belgeleyin ve senet aslını geri alın

Banka havalesiyle ödeme yapıyorsanız açıklamada hangi senedi ödediğinizi düzenlenme tarihi, varsa vadesi ve tutarıyla belirtin. Borç tamamen ödendiğinde ödeme belgesiyle birlikte senet aslını isteyin. Kısmi ödeme yapıldığında ödemenin senede işlenmesini ve ayrıca makbuz verilmesini talep edin. Senet aslının geri alınmaması bononun geçerliliğini tek başına etkilemez. Ancak ödemenin ispatını güçleştirebilir ve senedin yeniden takibe konulması riskini artırabilir.

Senet ödenmezse ne yapılır?

Vadesi gelen bono ödenmediğinde alacaklı, koşulları varsa kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatabilir. Takipten önce senedin aslı, vadesi, imzalar ve senet devredilmişse ciro zinciri kontrol edilmelidir. Düzenleyene karşı bonodan doğan istemler, TTK m. 749/1, m. 778/1-h ve m. 779/1 uyarınca kural olarak vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Cirantalara başvuruda süre ve protesto koşulları ayrıca değerlendirilir.

Kambiyo takibine ilişkin ödeme emri tebliğ edilmişse, borca veya imzaya itiraz ile senedin kambiyo vasfına ilişkin şikayet için tebliğden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine başvurulmalıdır. Ödeme emrindeki on günlük süre, borç ve takip masraflarının ödenmesine ilişkindir ve beş günlük başvuru süresini uzatmaz. İcra mahkemesi, süresinde yapılan bir itiraz veya şikayetle önüne gelen dosyada, İİK m. 170/a’nın koşulları çerçevesinde senedin kambiyo vasfını ve alacaklının bu yolla takip hakkını kendiliğinden inceleyebilir.

Sık sorulan sorular

Noter onayı olmayan senet geçerli mi?

Evet. Noter onayı bononun geçerlilik şartı değildir. Belgenin kanuni unsurları taşıması ve düzenleyen tarafından imzalanması gerekir.

Senette rakamla ve yazıyla yazılan tutar farklıysa hangisi geçerli?

Bedel hem rakamla hem yazıyla gösterilmiş ve iki kayıt birbirinden farklıysa yazıyla gösterilen tutar esas alınır. Örneğin rakamla 50.000 TL, yazıyla kırk bin Türk lirası yazılmışsa esas alınacak tutar 40.000 TL’dir.

Senette borçlunun iki imzası şart mı?

Düzenleyenin bir imzası, bononun şekil şartı bakımından yeterlidir. Şirketin birlikte temsili gerekiyorsa yetkili kişilerin gerekli imzalarının tamamı alınmalıdır. Senedin ön yüzündeki üçüncü kişi imzası ise koşulları varsa aval, yani kambiyo senedine özgü teminat sorumluluğu doğurabilir.

 

Diğer Paylaşımlar

Güncel paylaşımlarımıza bu alandan ulaşabilirsiniz

Doğum İzninden Dönen İşçinin Görev Yeri Değiştirilebilir mi?

Doğum İzninden Dönen İşçinin Görev Yeri Değiştirilebilir mi?

Doğum izninden dönen işçinin görevi veya görev yeri hangi koşullarda değiştirilebilir? Bu yazıda, başka şubeye nakil ve görev değişikliğinde yazılı onayın ne zaman gerektiğini, işçinin değişikliğe nasıl itiraz edebileceğini ve işten çıkarılması halinde işe iade sürecini ele alıyoruz.

Daha Fazla

Karşılıksız Çek Nedir ve Karşılıksız Çek Şikâyeti Nasıl Yapılır

Karşılıksız Çek Nedir ve Karşılıksız Çek Şikâyeti Nasıl Yapılır

Çekiniz karşılıksız çıktığında bankada hangi işlemleri yaptırmalı, nereye ve ne kadar sürede şikayette bulunmalısınız? Bu yazıda çekin ibraz süresini, bankanın 2026 yılı ödeme yükümlülüğünü ve karşılıksız kalan çek bedelinin icra yoluyla nasıl tahsil edilebileceğini açıklıyoruz.

Daha Fazla

Vasiyetname Hazırlanması: Saklı Pay, Sağlık Raporu ve Geçerlilik Şartları

Vasiyetname Hazırlanması: Saklı Pay, Sağlık Raporu ve Geçerlilik Şartları

Bu makalede, vasiyetnamenin nasıl hazırlanacağı, noter ve el yazılı vasiyetnamelerde hangi şekil şartlarına uyulması gerektiği ve sağlık raporunun hangi durumlarda önem taşıdığı açıklanmak amaçlanmıştır. Ayrıca mirasçıların saklı paylarının nasıl hesaplandığı ve vasiyetnamenin açılmasından sonra hangi durumlarda iptal veya tenkis davası açılabileceği ele alınmıştır.

Daha Fazla

İş Davası Açmadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

İş Davası Açmadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

Bu makalede, iş davası açmadan önce iş sözleşmesinin sona erme nedeninin nasıl değerlendirileceği, hangi işçilik alacaklarının talep edilebileceği ve bunların hangi belgelerle ispatlanabileceği anlatılmak amaçlanmıştır. Ayrıca zorunlu arabuluculuk süreci ile işe iade, işçilik alacağı ve hizmet tespiti davalarında dikkat edilmesi gereken süreler ele alınmıştır.

Daha Fazla