Son İsteklerinizi Belgeleyen Güçlü Araç: Vasiyetname

Vasiyetname, hayattayken son arzularınızı ve vefatınızdan sonra mal varlığınızın nasıl dağıtılacağını belirlemenizi sağlayan resmi bir belgedir. Bu belge, miras hukuku uyuşmazlıklarını önlemek açısından oldukça önemlidir.

Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve onbeş yaşını doldurmuş olmak gerekir.

Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan miras bırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir.

Bu mirasçılardan hiç biri yoksa, mirasbırakan mirasının tamamında tasarruf edebilir.

Vasiyetname ile Neler Yapılabilir?

Miras bırakan, vasiyetname aracılığıyla aşağıdakileri yapabilir:

• Mirasçı Belirlemek: Mirasınızın kimlere ve hangi oranlarda dağıtılacağını belirleyebilirsiniz.
• Mirasçıdan Çıkarma: Belirli mirasçıları mirasçılıktan çıkarabilirsiniz.
• Mirasçı Atama: Yasal mirasçılar dışında yeni mirasçılar atayabilirsiniz.
• Mal Vasiyeti: Belirli mallarınızı belirli kişilere veya kurumlara bırakabilirsiniz.
• Koşul ve Yükümlülük Belirlemek: Mirasçılara belirli koşullara bağlı olarak miras bırakabilirsiniz.
• Yedek Mirasçı Atama: Ana mirasçılar miras almaktan yoksun kalırsa devreye girecek yedek mirasçılar atayabilirsiniz.
• Art Mirasçı Atama: Ana ve yedek mirasçılardan sonra mirasın kalan kısmını alacak art mirasçılar atayabilirsiniz.
• Vakıf Kurmak: Vasiyetname ile  bir vakıf kurulmasını sağlayabilirsiniz.

Vasiyetname Türleri ve Düzenlenmesi:

Vasiyetname üç farklı şekilde düzenlenebilir:

1. Resmi Vasiyetname: Noter, sulh hakimi veya yetkili memur önünde iki tanığın katılmasıyla düzenlenir. En sağlam ve güvenilir vasiyetname türüdür.

2. El Yazılı Vasiyetname: El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur.  Bu kurala tarih de dahildir. Bu şekil geçerlilik şeklidir.  

El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.

3. Sözlü Vasiyetname: Mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa, sözlü vasiyet yoluna başvurabilir.  Bunun için mirasbırakan, son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler.

Olağanüstü durum vasiyet yapma anında geçerli olmalıdır.

Sözlü vasiyetname, el yazılı vasiyetname yapma olanağı varsa geçersizdir.

Yasal olarak en zayıf vasiyetname türüdür ve ispatlanması zor olabilir.

Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur.

Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır.

Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır.

Sulh Hakimi, eda hükmü içeren karar veremez.

Vasiyetname sulh hakimince açılıp okunmadıkça doğrudan tapuya götürülerek işlem yapılamaz.

Mirasta hak sahibi olanların her birine gideri terekeye ait olmak üzere, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği hâkim tarafından tebliğ edilir.

Nerede olduğu bilinmeyenlere vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımları ilân yolu ile tebliğ olunur.

Vasiyetten Dönme

Mirasbırakan, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden her zaman dönebilir.

Vasiyetnamenin tamamından veya bir kısmından dönülebilir. 

Mirasbırakan, yok etmek suretiyle de vasiyetnameden dönebilir.

Mirasbırakan, önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmaksızın yeni bir vasiyetname yaparsa, kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki vasiyetnameyi tamamlamadıkça, sonraki vasiyetname onun yerini alır.

Belirli mal bırakma vasiyeti de, vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla ortadan kalkar.

Vasiyetnamede Hekim Raporunun Önemi

Hekim raporu, resmi bir belge olarak, vasiyet sahibinin zihinsel ve bedensel sağlık durumuna dair objektif bir değerlendirme sunar. Bu rapor, kişinin zihinsel işlevlerini, karar verme yeteneğini ve ayırt etme kapasitesini kapsamlı bir şekilde analiz ederek, vasiyetnamenin sağlamlığına dair önemli bir delil oluşturur.

Türk Medeni Kanunu'nda resmi vasiyetnamelerde hekim raporu zorunluluğu bulunmasa da, noter şüphe duyarsa veya vasiyet sahibinin zihinsel durumu endişe vericiyse bu belgeyi talep etme yetkisine sahiptir. Özellikle ileri yaştaki veya zihinsel engele sahip kişiler için hekim raporu alınması, olası yasal uyuşmazlıkları önlemede büyük fayda sağlar.

Vasiyetnameye itiraz veya iptal davası açılması gibi durumlarda hekim raporu, mahkemenin karar verme sürecinde de önemli bir etken haline gelir. Vasiyetnamenin iptali için en sık karşılaşılan gerekçelerden biri olan tasarruf ehliyetinin (irade ve karar verme yeteneği) eksikliği, hekim raporu ile çürütülebilir ve mirasçıların hakları korunabilir.

Sonuç olarak, hekim raporu her ne kadar resmi vasiyetnamelerde her zaman gerekli olmasa da, vasiyetnamenin sağlamlığını ve geçerliliğini önemli ölçüde artıran bir araç olarak değerlendirilmelidir. Bu sayede olası ihtilafların önüne geçilmiş olur.

Hekim raporu, resmi vasiyetnamenin sağlamlığı için bir güvence görevi görür ve mirasçıların haklarını korur.

Vasiyetnamenizin hukuka uygun ve geçerli olması, ayrıca mirasçılarınız açısından anlaşmazlığa neden olmaması için avukata danışmanız  tavsiye edilir.

Bu makale bilgilendirme amaçlı olup, iş elde etme amacı gütmemektedir.