Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır? Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır? Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Nafaka miktarı, mahkeme kararının verildiği tarihte tarafların ekonomik durumları ve nafaka alacaklısının ihtiyaçları dikkate alınarak belirlenir. Ancak enflasyon, yaşam giderlerindeki artış, çocuğun büyümesi veya tarafların gelirlerinin değişmesi nedeniyle mevcut nafaka zamanla yetersiz kalabilir.

Bu durumda nafaka artırım davası açılabilir. Nafakanın ödenmemesi hâlinde ise ilamlı icra takibi, haciz ve şartları oluştuğunda tazyik hapsi gündeme gelebilir.

Nafaka artırım davası nedir?

Nafaka artırım davası, daha önce mahkeme tarafından belirlenen nafaka miktarının değişen koşullara uyarlanması amacıyla açılan davadır.

Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesine göre tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde yoksulluk nafakasının artırılmasına ya da azaltılmasına karar verilebilir.

İştirak nafakası bakımından ise Türk Medeni Kanunu’nun 331. maddesi uygulanır. Çocuğun ihtiyaçlarının veya anne ve babanın ekonomik koşullarının değişmesi durumunda hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirleyebilir.

Nafaka artırımı hangi durumlarda istenebilir?

Nafaka artırımına karar verilebilmesi için önceki nafaka kararından sonra koşullarda önemli bir değişiklik meydana gelmiş olması gerekir.

Nafaka artırımı özellikle şu durumlarda talep edilebilir:

• Enflasyon nedeniyle nafakanın alım gücünün azalması,
• Kira ve temel yaşam giderlerinin artması,
• Nafaka alacaklısının gelirinin azalması,
• Sağlık ve bakım giderlerinin ortaya çıkması,
• Nafaka borçlusunun gelirinin veya malvarlığının artması,
• Çocuğun yaşının ve ihtiyaçlarının değişmesi,
• Okul, servis, kurs ve eğitim giderlerinin artması,
• Çocuğun sağlık veya özel bakım giderlerinin doğması.

Enflasyon tek başına her dosyada belirli bir oranda artış yapılmasını zorunlu kılmaz. Mahkeme; nafaka alacaklısının gerçek ihtiyaçları ile nafaka yükümlüsünün gelirini, malvarlığını ve ödeme gücünü birlikte değerlendirir.

İştirak nafakası neye göre artırılır?

İştirak nafakası belirlenirken öncelikle çocuğun üstün yararı ve güncel ihtiyaçları dikkate alınır.

Çocuğun;

• Eğitim ve okul giderleri,
• Servis ve ulaşım masrafları,
• Beslenme ve barınma giderleri,
• Sağlık harcamaları,
• Kurs ve sosyal faaliyet giderleri,
• Yaşına bağlı diğer zorunlu ihtiyaçları

mahkemeye belgeleriyle sunulmalıdır.

Anne ve baba, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine kendi ekonomik güçleri oranında katılmakla yükümlüdür. Bu nedenle yalnızca nafaka borçlusunun geliri değil, velayet sahibi ebeveynin ekonomik durumu da değerlendirilir.

Nafaka her yıl otomatik olarak artar mı?

Mahkeme kararında yıllık artış oranı belirlenmişse nafaka, kararda belirtilen ölçüte göre artırılır. Kararda yıllık artışa ilişkin bir hüküm bulunmuyorsa nafaka kendiliğinden artmaz; koşulları varsa nafaka artırım davası açılması gerekir.

Davada, hükmedilecek nafakanın gelecek yıllarda TÜİK tarafından açıklanan TÜFE gibi belirli bir oran üzerinden artırılması da talep edilebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 15.02.2024 tarihli, 2023/7722 E. ve 2024/933 K. sayılı kararında; tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile hakkaniyet değerlendirilerek somut olayda gelecek yıllar için TÜFE oranında artış uygulanması uygun bulunmuştur.

Bu karar, her nafaka dosyasında zorunlu olarak aynı artış oranının uygulanacağı anlamına gelmez. Artış ölçütü, somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

Nafaka artırım davası hangi mahkemede açılır?

Nafaka artırım davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Boşanma kararından sonra açılacak nafaka davalarında, Türk Medeni Kanunu’nun 177. maddesi gereğince nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Nafaka artırım davası için gerekli belgeler nelerdir?

Nafaka artırım davasında kullanılabilecek başlıca deliller şunlardır:

• Mevcut nafaka kararının örneği,
• Tarafların maaş ve gelir belgeleri,
• SGK ve vergi kayıtları,
• Tapu ve araç kayıtları,
• Banka hesap hareketleri,
• Kira sözleşmesi ve ödeme belgeleri,
• Faturalar ve temel gider belgeleri,
• Hastane, ilaç ve tedavi giderleri,
• Okul ve servis ücretlerine ilişkin belgeler,
• Kurs, bakım ve diğer çocuk giderleri,
• Tanık anlatımları,
• Tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırmaları.

Mahkemeden, karşı tarafın gelir ve malvarlığı bilgilerinin ilgili kurumlardan getirtilmesi talep edilebilir.

Nafaka artırım davası nasıl açılır?

Dava dilekçesinde mevcut nafaka miktarı, önceki kararın tarihi, değişen ekonomik koşullar, artan ihtiyaçlar ve talep edilen yeni nafaka miktarı açıkça belirtilmelidir.

Talep edilen artışın yalnızca genel ekonomik koşullara değil, mümkün olduğunca somut giderlere ve belgelere dayandırılması gerekir. Mahkeme talebin tamamını kabul edebileceği gibi kısmen kabulüne veya reddine de karar verebilir.

Uygulamada artırımın dava tarihinden itibaren geçerli olması talep edilmektedir. Ancak hükmün başlangıç tarihi somut dosya ve mahkeme kararı çerçevesinde değerlendirilir.

Nafaka ödenmezse ne yapılabilir?

Mahkeme kararına rağmen nafaka ödenmiyorsa borçlu hakkında ilamlı icra takibi başlatılabilir.

İcra takibinde;

• Ödenmeyen aylık nafakalar,
• Birikmiş nafaka borcu,
• İşlemiş faiz,
• İcra giderleri

talep edilebilir.

Takibin kesinleşmesinden sonra borçlunun maaşı, banka hesapları, araçları, taşınmazları ve haczi mümkün diğer mal, hak ve alacakları üzerine haciz konulması istenebilir.

Nafaka hükümleri yönünden İcra ve İflas Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca icranın geri bırakılması için süre verilmez.

Nafaka ödememenin cezası nedir?

Nafaka hükmünü yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi gereğince üç aya kadar tazyik hapsi kararı verilebilir.

Ancak nafakanın ödenmemesi tek başına otomatik olarak tazyik hapsi uygulanacağı anlamına gelmez. Genel olarak şu koşulların incelenmesi gerekir:

• Nafakaya ilişkin icra takibinin başlatılmış olması,
• İcra emrinin usulüne uygun tebliğ edilmesi,
• Şikâyet tarihinde ödenmemiş cari nafaka borcunun bulunması,
• Şikâyetin kanuni süresi içinde yapılması,
• Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davasının bulunup bulunmadığı,
• Dosyada ödeme yapıldığını gösteren belge bulunmaması.

Yalnızca eski dönemlere ait birikmiş nafaka borcu bulunması, her durumda tazyik hapsi için yeterli olmayabilir. Özellikle icra emrinin tebliği ile şikâyet tarihi arasında işlemiş cari nafaka borcunun bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 01.07.2025 tarihli, 2025/4488 E. ve 2025/5031 K. sayılı kararında da icra takibi, usulüne uygun tebligat ve cari nafaka borcu gibi şartların önemi vurgulanmıştır.

Borçlu, tazyik hapsinin uygulanmasına başlanmasından sonra borcu öder veya kararın gereğini yerine getirirse tahliye edilir. Tazyik hapsi uygulanması nafaka borcunu ortadan kaldırmaz.

Nafaka ödememe şikâyeti ne kadar sürede yapılmalıdır?

İcra ve İflas Kanunu’nun 347. maddesine göre şikâyet hakkı;

• Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay,
• Her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl

içinde kullanılmalıdır.

Yetkili mahkeme, icra takibinin yürütüldüğü yerdeki icra ceza mahkemesidir. Süre hesabında icra emrinin tebliğ tarihi, ödenmeyen nafaka ayları ve şikâyet tarihi birlikte değerlendirilmelidir.

Nafaka ödemeleri nasıl yapılmalıdır?

Nafaka ödemelerinin banka yoluyla yapılması ve açıklama kısmına ödemenin hangi aya ait olduğunun açıkça yazılması önemlidir.

Örneğin açıklama bölümünde “Eylül 2026 iştirak nafakası” şeklinde kayıt bulunması, sonradan ortaya çıkabilecek ödeme uyuşmazlıklarının önlenmesine yardımcı olur.

Elden yapılan, açıklamasız gönderilen veya doğrudan çocuğa verilen paraların nafaka ödemesi sayılıp sayılmayacağı uyuşmazlık konusu olabilir. Bu nedenle bütün ödeme dekontları ve yazışmalar saklanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Nafaka artırımı için ne kadar süre geçmesi gerekir?

Kanunda nafaka artırım davası açılması için beklenmesi gereken kesin bir süre bulunmamaktadır. Önemli olan, önceki karardan sonra ekonomik veya sosyal koşullarda nafakanın yeniden belirlenmesini gerektirecek bir değişiklik meydana gelmesidir.

Nafaka artırım davasını kim açabilir?

Yoksulluk nafakası alacaklısı kendi adına; iştirak nafakasında ise velayet sahibi anne veya baba, çocuk adına nafakanın artırılmasını talep edebilir.

Nafaka borçlusunun gelirini gizlemesi hâlinde ne yapılabilir?

Mahkemeden SGK, vergi dairesi, banka, tapu, trafik tescil ve ilgili diğer kurumlardaki kayıtların getirtilmesi talep edilebilir. Fiilî yaşam standardını gösteren somut deliller de değerlendirmeye sunulabilir.

Nafaka ödenmezse doğrudan hapis cezası verilir mi?

Hayır. Öncelikle icra takibi başlatılmalı ve tazyik hapsinin kanuni şartları oluşmalıdır. Şikâyet süresi, tebligat ve cari nafaka borcu özellikle incelenir.

Tazyik hapsi nafaka borcunu siler mi?

Hayır. Tazyik hapsinin uygulanması, birikmiş nafaka borcunu ve icra takibini ortadan kaldırmaz.

Hukuki değerlendirme

Nafaka artırım davalarında talep edilen miktarın somut ihtiyaçlarla ilişkilendirilmesi ve giderlerin mümkün olduğunca belgelendirilmesi önemlidir. Nafaka ödenmediğinde ise icra takibinin doğru hazırlanması, tebligat işlemlerinin kontrol edilmesi ve şikâyet sürelerinin kaçırılmaması gerekir.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir.